Iemand zegt iets vervelends tegen je en je snauwt meteen terug. Of je ziet iets op het nieuws en voordat je het weet zit je te mopperen. Herkenbaar? Veel van onze reacties zijn automatisch. Maar dat hoeft niet. Je kunt bewust anders reageren. Het woord ‘reageren’ heeft in het Engels twee betekenissen: to react en to respond. Het verschil daartussen zegt veel over emotionele volwassenheid.
Het verschil tussen react en respond lijkt klein, maar het kan echt een groot verschil maken. Voor jezelf, maar ook voor de mensen om je heen.
- To react is een reflex.
- To respond is een keuze.
En emotionele volwassenheid begint op het moment dat je ziet dat je die keuze hebt.
To react: een vorm van emotionele onvolwassenheid
‘To react’ betekent direct en automatisch reageren op wat er gebeurt. Het is vaak een emotionele reflex die wordt gestuurd door irritatie of angst. Zoals de voorbeelden in de intro. Of een glas cola blijkt ontzettend duur en je gaat los over hoe belachelijk dat wel niet is.
Als je vooral ‘react’, leef je grotendeels op de automatische piloot. Je laat je stemming en gedrag afhangen van de buitenwereld. Je neemt geen verantwoordelijkheid voor je eigen gedrag. Je schiet sneller in een slachtofferrol en voelt je daardoor machteloos. Dit kost erg veel energie. En het maakt je er vaak ook geen gezelliger gezelschap van.
Even tussendoor: natuurlijk is plots op de rem staan als er ineens een fietser voor je auto zit ook een versie van ‘to react’. Dat is nodig. Ik heb het in deze blog over ‘to react’ op emotionele prikkels.
To respond: emotioneel volwassen
‘To respond’ betekent dat je even de ruimte neemt om bewust te kiezen hoe je wilt reageren. Je voelt welke emotionele reflex een gebeurtenis bij je oproept. En dan bepaal je hoe je daarop wilt reageren.
Als je vooral ‘respond’, maak je gebruik van de ruimte tussen gebeurtenis en reactie. Je laat de buitenwereld niet meer jouw gedrag bepalen. Het betekent niet dat je emoties verdwijnen, maar ze nemen niet meer het stuur over. Je neemt verantwoordelijkheid en hebt regie. Dat geeft voldoening. Blijkt een glas cola ontzettend duur? Dan zie je de prijs als neutrale informatie. En je kiest of je de cola wel of niet bestelt.
Herken de ruimte tussen de gebeurtenis en je reactie
Tussen wat er gebeurt en hoe je reageert zit vaak slechts een fractie van een seconde. Maar dat is genoeg om even te pauzeren en bewust te kiezen wat je doet. Hoe vaker je de ruimte opmerkt, hoe makkelijker het wordt om bewust te reageren in plaats van vanuit een reflex.
Meer energie door te leven vanuit ‘respond’
Jaren geleden leefde ik nog veel vanuit reflexen. Ik liet mijn gedrag sturen door mijn emoties. Wat was dat vermoeiend. Ik doe dat niet meer. Of nou ja, vast nog wel eens, maar veel minder. En wat scheelt dat veel energie.
Je verandert een situatie bovendien zelden door vanuit een reflex te reageren. Het enige wat je doet, is negativiteit de wereld in helpen. Als ik te maken heb met mensen die nog wel vanuit reflex reageren, voel ik meteen mijn energie dalen. Die mensen ontwijk ik liever, maar dat is niet altijd een optie.
Bewustzijn over je reactie is beter dan perfectie
Uiteindelijk gaat het verschil tussen react en respond niet over perfect gedrag. Iedereen reageert wel eens vanuit een reflex. Het verschil zit in hoe vaak je die kleine ruimte tussen gebeurtenis en reactie weet te vinden. En daar te kiezen hoe je reageert. En hoe vaker je vanuit de bewuste keuze leeft, hoe meer intentioneel en energieker het leven wordt.